Pyły zawieszone

Właściwości

Pyłem zawieszonym określone są cząstki stałe różniące się pod względem rodzaju, wielkości czy składu chemicznego, uzależnionego od źródeł ich emisji. Powstają we wszystkich procesach technologicznych, wskutek erozji gleby czy wszędzie tam gdzie występuje tarcie. Na utrzymanie się i przemieszczanie pyłów w powietrzu, jak i przechodzenie w stan zawieszony, ogromny wpływ mają warunki pogodowe, takie jak: prędkość i kierunek wiatru, temperatura czy wilgotność powietrza.

Klasyfikacja

  1. Sposobu ich zachowywania się w powietrzu
  • Pył opadający – charakteryzuje się bardzo grubymi cząstkami o średnicy większej niż 10μm;
  • Pył zawieszony – frakcje o średnicy od 2,5μm do 10μm, charakteryzujący się zdolnością do utrzymywania się w atmosferze oraz do przenoszenia na duże odległości, nie tylko w obrębie jednego państwa.
  1. Składu chemicznego i wielkości ziaren
  • Cząstki grube (PM10) – o średnicy większej od 2,5μm, a mniejszej lub równej 10μm;
  • Cząstki drobne (PM5) – o średnicy większej od 0,1μm, a mniejszej lub równej 2,5μm;
  • Cząstki bardzo drobne (PM1) – o średnicy mniejszej lub równej 0,1μm;
  • Całkowity pył zawieszony (ang. Total Suspended Particles).
  1. Źródła ich pochodzenia w powietrzu
  • Pyły pierwotne – emitowane bezpośrednio do atmosfery
    • Naturalne – związane z występowaniem klęsk żywiołowych takich jak: wybuchy wulkanów, pożary lasów itp.;
    • Antropogeniczne – związane z działalnością człowieka w procesach produkcyjnych, procesach spalania paliw, przemyśle energetycznym, wydobywczym, metalurgicznym, chemicznym, budowlanym.
  • Pyły wtórne – powstające w wyniku reakcji chemicznych związków w atmosferze.

Pochodzenie zanieczyszczeń

Nazwa

Źródło

Pyły grube

PM10

PM2.5

Transport drogowy (źródła mobilne)

Silniki

Układy trące hamulców i sprzęgieł

Ogumienie kół

Inne części pojazdów

Nawierzchnia jezdni

Wzniecany pył

Zanieczyszczenia komunikacyjne

Produkty niepełnego spalania paliw stałych, biomasy i biopaliw

Energetyka zawodowa (elektrownie parowe i elektrociepłownie)

Energetyka przemysłowa

Technologie przemysłowe

Koksownie węgla

Bateria koksownicza (piecownia)

Sektor bytowo-komunalny (źródła stacjonarne)

Kotłownie lokalne (ogrzewanie pomieszczeń), paleniska domowe, warsztaty rzemieślnicze, rolnictwo

Inne źródła przemysłowe

Przemysł materiałów budowlanych

Przemysł metalurgiczny (cięcie, szlifowanie)

Pyły drobne

PM1

Procesy chemiczne

Lakierowanie, polerowanie powierzchni

Wpływ na zdrowie

Według przeprowadzonych badań nie jest możliwe jednoznaczne określenie wpływu pyłów zawieszonych na zdrowie ze względu na różnorodność substancji, które wchodzą w jego skład.

Francje drobne (np. PM2.5) od cząstek grubych różnią się wolniejszym osadzaniem, dłuższym przebywaniem w stanie zawieszonym oraz są uznawane za szczególnie niebezpieczne dla człowieka, ze względu na ich osadzanie się w układzie oddechowym. Mniejsze cząstki (PM1) mają zdolność bezpośredniego wnikania do pęcherzyków płucnych, skąd transportowane są do krwioobiegu.

W przypadku osadzania się pyłów zawieszonych w układzie oddechowym człowieka można wyróżnić frakcje:

  • Wdychaną – absorbowaną przez nos i usta;
  • Tchawiczną – wnikająco poza krtań;
  • Respiracyjną – wnikającą aż do pęcherzyków płucnych.

Skutki ekspozycji na pyły zawieszone możemy podzielić ze względu na długość narażenia człowieka na zanieczyszczenia:

  1. Długotrwałe narażenie – wiążą się z przewlekłymi skutkami takimi jak zapalenia oskrzeli, pogorszeniem czynności płuc, a nawet śmiertelnością;
  2. Krótkookresowe narażenie – szczególnie na wysokie stężenia może prowadzić do gwałtowną i ostrą reakcję organizmu najbardziej wrażliwych grup społeczeństwa.

Standardy

Nazwa

Standardy WHO

Standardy UE

Standardy PL

PM1

Brak danych

Brak danych

Brak danych

PM2.5

10 μg/m3 – średnia roczna

25µg/m3 – średnia roczna

25µg/m3 – średnia roczna

25 μg/m3 – 24h

 

 

PM10

20 μg/m3 – średnia roczna

40µg/m3 – średnia roczna

40µg/m3 – średnia roczna

50 μg/m3 – 24h

50µg/m3 – 24h

50µg/m3 – 24h

pl_PLPolish